Hashimoto, niedoczynność tarczycy a płodność — czy tarczyca może utrudniać zajście w ciążę?

Tarczyca rzadko jest pierwszym podejrzanym, gdy para długo stara się o dziecko. Tymczasem jej zaburzenia mogą wpływać na płodność zarówno kobiet, jak i mężczyzn — a dobra wiadomość jest taka, że niedoczynność tarczycy należy do przyczyn, które dobrze poddają się leczeniu.

Wpływ na płodność kobiet

Zaburzenia cyklu i owulacji. Niedobór hormonów tarczycy zaburza oś podwzgórze–przysadka–jajnik i wydzielanie gonadotropin (FSH i LH). Skutkiem mogą być nieregularne miesiączki, cykle bezowulacyjne, a w nasilonej niedoczynności nawet zanik miesiączkowania.

Podwyższona prolaktyna. W niedoczynności tarczycy podwzgórze wydziela więcej tyreoliberyny (TRH), która pobudza nie tylko TSH, ale i prolaktynę. Nadmiar prolaktyny hamuje owulację — dlatego przy zaburzeniach cyklu warto oznaczać oba parametry.

Przeciwciała przeciwtarczycowe przy prawidłowym TSH. Obecność przeciwciał anty-TPO wiąże się ze zwiększonym ryzykiem poronienia i porodu przedwczesnego, nawet gdy funkcja tarczycy jest prawidłowa. Ważne jest jednak, co z tego wynika — a raczej czego nie wynika. W dużym, podwójnie zaślepionym badaniu TABLET, obejmującym 952 kobiety z dodatnimi anty-TPO i prawidłowym TSH, odsetek żywych urodzeń wyniósł 37,4% w grupie przyjmującej lewotyroksynę i 37,9% w grupie placebo. Autorzy podkreślają, że skoro dodanie hormonu nie pomaga, przyczyną poronień w tej grupie jest najpewniej niekorzystne środowisko immunologiczne, a nie względny niedobór hormonów. Innymi słowy: same przeciwciała przy prawidłowym TSH nie są wskazaniem do „profilaktycznej” lewotyroksyny — ale są powodem do regularnej kontroli TSH przed ciążą i w jej trakcie.

Docelowe TSH przed ciążą. Dla kobiet leczonych z powodu niedoczynności, które planują ciążę, wytyczne American Thyroid Association zalecają dostosowanie dawki lewotyroksyny tak, by TSH mieściło się między dolną granicą normy a 2,5 mU/l. Najnowsza wersja wytycznych z 2026 roku uzasadnia ten cel zmniejszeniem ryzyka niedoleczenia w czasie leczenia niepłodności i we wczesnej ciąży.

Ryzyko w ciąży. Zapotrzebowanie na hormony tarczycy rośnie od pierwszych tygodni ciąży, dlatego kobiety leczone lewotyroksyną powinny skontaktować się z lekarzem natychmiast po potwierdzeniu lub podejrzeniu ciąży. Nieleczona niedoczynność w ciąży zwiększa ryzyko poronienia, porodu przedwczesnego i zaburzeń neurorozwojowych dziecka — przy prawidłowym leczeniu ryzyka te wyraźnie spadają.

Wpływ na płodność mężczyzn

To obszar rzadziej omawiany, a dane są skromniejsze niż u kobiet. Przeglądy literatury wskazują, że zaburzenia tarczycy mogą obniżać testosteron i pogarszać jakość nasienia, choć badań bezpośrednio oceniających wpływ chorób tarczycy na nasienie jest niewiele. Metaanaliza ośmiu badań u mężczyzn z Hashimoto wykazała pogorszenie parametrów nasienia, natomiast wpływ na testosteron nie osiągnął istotności statystycznej.

Praktyczny wniosek: u mężczyzny z nieprawidłowym badaniem nasienia lub obniżonym libido warto rozważyć oznaczenie TSH — to tanie badanie, które może wskazać odwracalną przyczynę.

Diagnostyka

U kobiet: TSH (z fT4 przy nieprawidłowym wyniku), przeciwciała anty-TPO, a przy zaburzeniach cyklu również prolaktyna. Rozszerzenie panelu (fT3, anty-TG, USG tarczycy) zależy od decyzji lekarza.

U mężczyzn: badanie ogólne nasienia, konsultacja androloga, a przy wskazaniach TSH i testosteron.

Leczenie

W jawnej niedoczynności tarczycy leczenie lewotyroksyną i wyrównanie TSH zwykle przywraca regularne cykle i owulację. Kluczowe są regularne kontrole TSH w okresie starań i wczesna korekta dawki po potwierdzeniu ciąży.