Alkohol a płodność — co mówią badania i dlaczego przed ciążą lepiej zrezygnować?

Alkohol a starania o dziecko to temat, w którym internet pełen jest zarówno straszenia, jak i bagatelizowania. Rzetelny obraz jest pośrodku — i prowadzi do jasnego zalecenia, choć z innego powodu, niż zwykle się podaje.

Wpływ na płodność kobiet

Duże ilości alkoholu zaburzają gospodarkę hormonów płciowych — estrogenów, progesteronu, FSH i LH — co może prowadzić do nieregularnych cykli i braku owulacji. Etanol i stres oksydacyjny niekorzystnie wpływają również na komórki jajowe.

Przy umiarkowanym spożyciu dane są jednak bardziej uspokajające, niż się powszechnie uważa. W duńskim badaniu prospektywnym opublikowanym w BMJ, obejmującym 6120 kobiet starających się o ciążę, spożycie poniżej 14 porcji alkoholu tygodniowo nie miało dostrzegalnego wpływu na płodność. Autorzy zastrzegają, że dane nie odróżniały regularnego picia od epizodów upijania się, a tylko 1,2% uczestniczek piło więcej niż 14 porcji tygodniowo, więc wyniki dla dużego spożycia są mało precyzyjne.

Wpływ na płodność mężczyzn

Metaanaliza badań obserwacyjnych wykazała szkodliwy wpływ alkoholu na objętość nasienia i odsetek plemników o prawidłowej budowie. Różnica była jednak wyraźna głównie przy porównaniu osób pijących codziennie z pijącymi okazjonalnie, co sugeruje, że umiarkowane spożycie nie pogarsza parametrów nasienia. Autorzy podkreślają, że poza zaleceniem unikania intensywnego picia brakuje danych do bardziej szczegółowych rekomendacji.

Przy nadużywaniu alkoholu obraz jest jednoznaczny: spada testosteron, rośnie stres oksydacyjny uszkadzający DNA plemników, pojawiają się zaburzenia erekcji, a przy wieloletnim piciu może dojść do uszkodzenia jąder.

Dlaczego więc abstynencja?

Skoro umiarkowane picie nie obniża wyraźnie szans na poczęcie, skąd zalecenie rezygnacji z alkoholu? Najlepiej wyjaśnia to sama autorka duńskiego badania: płód jest wrażliwy na alkohol w pierwszych tygodniach po poczęciu, więc od owulacji do wykluczenia ciąży rozsądnie jest nie pić. Kobieta zwykle dowiaduje się o ciąży kilka tygodni po zapłodnieniu — a to okres intensywnego rozwoju narządów zarodka, w którym nie istnieje znana bezpieczna dawka alkoholu.

Zalecenia praktyczne:

• Kobiety w okresie starań — rezygnacja z alkoholu, przede wszystkim ze względu na bezpieczeństwo wczesnej, jeszcze nierozpoznanej ciąży.
• Mężczyźni — unikanie regularnego, codziennego picia i epizodów upijania się. Ponieważ pełny cykl powstawania i dojrzewania plemników trwa około trzech miesięcy, zmiany nawyków najlepiej wprowadzić z takim wyprzedzeniem.
• W trakcie leczenia niepłodności — oboje partnerzy powinni omówić spożycie alkoholu z lekarzem prowadzącym.